1397/11/29 | |
  

 

 


  

[Atorpatdate] نظرات: 4 نمایش: 7729 تعداد امتیاز: 108   (Article Rating)

رد نظریه «مثلث حیات» برای ایمنی از زلزله



رد نظریه «مثلث حیات» برای ایمنی از زلزله

دکتر مهدوی فر می گوید مثلث حیات برای ساختمانهایی با سقف یکپارچه مناسب است نه ساختمانهای کشوری چون ایران

در شماره ي پاييز سال 1388 رشد آموزش جغرافيا، مقاله اي با عنوان «آموزش هاي نادرست در مانورهاي زلزله ي مدارس » به قلم آقاي غلامرضا باقري چاپ شده بود و طي آن، روش هاي مقابله با زلزله كه در مانورهاي زلزله ي مدارس سوم راهنمايي پسران و دختران توصيه شده است را نقد «آمادگي دفاعي » و كتاب كرده و شيوه هاي پناه گيري ارائه شده را نادرست خوانده بود.

مطالب مندرج در مقاله ي مذكور، به طور كامل ترجمه ي نظريات آقاي داگلاس كاپ 1 است كه در سال هاي اخير در برخي از سايت هاي اينترنتي داخلي آمده بود.

با توجه به اين كه مطالب بخش زلزله ي كتاب هاي آمادگي دفاعي با مسئوليت «پژوهشگاه » و توسط كارشناسان محترم «دفتر برنامه ريزي و تأليف كتب درسي » تدوين مي شود، از آقاي دكتر مهدوي فر كه رياست گروه «بين المللي زلزله شناسي آموزش همگاني اين مركز را برعهده دارند، خواسته شد تا پاسخ مطالب مندرج در را به صورت مستدل «آموزش هاي نادرست در مانورهاي زلزله مدارس » مقاله ای ارائه كنند كه در اين شماره پاسخ ايشان را ملاحظه مي فرماييد.

علاوه بر توضيحات مندرج در مقاله ي حاضر، ذكر اين نكته نيز ضروري است كه اغلب كلاس هاي درس مدارس ما در بهترين شرايط، داراي سه رديف ميز و 60 سانتي متري از هم هستند كه در هر رديف، 5 ميز و -نيمكت با فاصله ي 80

نيمكت (جمعا 15 ميز و نيمكت) چيده شده است. در چنين وضعيتي طرف داران بايد به اين سؤال اساسي هم پاسخ دهند كه چند نفر از 30 «مثلث حيات » نظريه ي دانش آموز يك كلاس، بين دو رديف فضاي خالي بين ميز و نيمكت ها مي توانند پناه

بگيرند و بقيه ي دانش آموزان چگونه بايد از جان خود محافظت كنند؟

محمود سليماني

دفتر برنامه ريزي و تأليف كتب درسي مسئول گروه آمادگي دفاعي

 

مقدمه

كشور جمهورى اسلامى ايران، به دليل قرارگيري در يكي از فعال ترين كمربندهاي زلزله ي دنيا، هر ساله شاهد وقوع زلزله هاي زيادي است. طبق آمار و اطلاعات موجود، در هر 10 سال در ايران بين دو تا سه زلزله بزرگ تر از 12 زلزله بين شش تا هفت، 160 تا 200 زلزله بين پنج تا شش و -هفت، 25 [Mahdavifar et 1200 تا 1500 زلزله چهار تا پنج ريشتر رخ مي دهد.

اين تعداد زلزله نشانگر اين واقعيت است كه چنان چه تدابير لازم .al, 2010] براي هم زيستي با اين پديده ي طبيعي انديشيده نشود، همانند گذشته، در آينده نيز خسارات جاني و مالي زيادي را از اين پديده متحمل خواهيم شد.

 

دكتر محمدرضا مهدوي فر

عضو هيئت علمي و رييس گروه آموزش هاي همگاني پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله  

 

 كاهش آسيب پذيري در برابر زلزله نيازمند آموزش روش ها و اقدامات مناسب در سه مرحله ي زماني قبل، هنگام و بعد از زلزله است. بخش اساسي اقدامات لازم براي قبل از زلزله به ساخت صحيح و اصولي ساختمان ها برمي گردد كه عملا به اقشار خاصي از مردم و مسئولين كه در امور ساخت و ساز سهيم هستند، از جمله شهرداري ها، مهندسان طراح و ناظر، و پيمانكاران

محدود مي شود. اما آن چه كه لازم است به عموم مردم در ارتباط با زلزله آموزش داده شود، بيشتر به تهيه ي وسايل لازم و چگونگي عمل هنگام و بعد از زلزله برمي گردد. در اين مقاله سعي شده است تنها به بخشي از اين آموزش ها كه نحوه ي پناه گيري هنگام زلزله جراحت شدند.

هدف مانور در مرحله ي اول اين است كه دانش آموزان هنگام زلزله به سمت درهاي خروجي و راه پله ها هجوم نبرند. اين خود مي تواند گام بزرگي در جهت كاهش تعداد زخمي ها محسوب شود.

در مرحله ي دوم، با آموزش نحوه ي صحيح پناه گيري به دانش آموز، سعي مي شود تا حد امكان از او در برابر سقوط اجسام سبك (مانند گچ، آجر، گل، قاب عكس و شيشه هاي خرد شده) محافظت شود.

در مرحله ي سوم به فرد آموزش داده مي شود كه به آرامي و بدون هل دادن و كنار زدن افراد ديگر، از كلاس خارج شود و دانش آموزان در وسط حياط و دور از ديوار ساختمان ها جمع گردند.

مانور زلزله و ايمني در مدارس

مانور سراسري زلزله و ايمني در مدارس جزو معدود مانورهايي است كه در جهان به صورت منظم اجرا مي شود. در ايالت كاليفرنياي آمريكا، هر ساله در ماه نوامبر هم زمان با سالگرد زلزله ي 1906 سانفرانسيسكو، مانوري بزرگ برگزار مي شود. در شهر توكيو نيز در ماه سپتامبر هر سال، در سالگرد زلزله ي بزرگ 1923 توكيو، مانوري مشابه اجرا مي شود. در هر دو مانور فوق، شرايط زلزله اي بزرگ را بازسازي مي كنند و تمامي مردم و نيروهاي امدادي و مديريتي درگير مي شوند. مانوري كه در ايران برگزار مي شود، به دليل سراسري بودن آن، تنها به مدارس اختصاص يافته است. مشابه اين مانور را در فيليپين، كره جنوبي و هند به صورت منظم و گاه نامنظم برگزار مي كنند.

هدف مانور زلزله در ايران

هدف اين مانور تأكيد بر دو اصل «خروج صحيح » و «پناه گيري » است. علت اين كه تنها اين دو موضوع مورد تأكيد قرار گرفته، روشن است. متأسفانه شمار بسياري از كشته ها و زخمي هاي زلزله ها ناشي از عدم رعايت پناه گيري صحيح و خروج مناسب هنگام زلزله است. اكثر مردم در اين زمان دستپاچه مي شوند و به سمت در خروجي هجوم مي آورند. اين عمل موجب كشته و زخمي شدن افراد مي شود. نمونه هاي بارز و جديد اين وضعيت عبارت اند از:

1. زلزله ي بروجرد ( 1386): همه ي افرادي كه در اين زلزله به

بيمارستان انتقال يافتند، در اثر عكس العمل نامناسب هنگام زلزله زخمي شده

.[بودند ]جام جم، 1386

2. زلزله ي ايذه ( 1385): تمامي 32 نفري كه طي اين زلزله زخمي

شده بودند، دانش آموزاني بودند كه به سمت در خروجي هجوم آورده بودند.

3. زلزله ي بندرعباس ( 1388): اكثر قريب به اتفاق 300 نفري

كه زخمي شده بودند، به دليل عدم پناه گيري صحيح و خروج غلط دچار سانحه شده بودند. بديهي است هدف اين آموزش ها، تنها دانش آموزان نيست. در اين مانور،دبيران و معلمان نيز درمي يابند كه مسئول مستقيم عملكرد صحيح دانش آموزان كلاس خود هستند. علاوه بر پناه گيري، هنگام خروج دانش آموزان نيز بايد با ايستادن در كنار در، افراد را راهنمايي كنند و با آخرين نفر از كلاس خارج شوند. هم چنين، مسئولين مدرسه متوجه مي شوند كه چگونه دانش آموزان را تا هنگام رسيدن اولياي آن ها در وسط حياط گرد آورند و توسط زنجيره ي انساني كنترل كنند، تا از نتايج ثانويه ي بسيار وخيمي كه ممكن است در اثر خروج كنترل نشده ي دانش آموزان از مدرسه به وجود آيد، جلوگيري كنند.نظرات مختلف پيرامون پناه گيري صحيح هنگام زلزله نحوه ي پناه گيري صحيح هنگام زلزله در مانور سراسري زلزله براساس صورت مي گيرد. طبق اين روش، پناه گيري در «DCH» روشي موسوم به داخل ساختمان، زير ميز، كنار ديوارها و گوشه هاي داخلي، به صورت نشسته انجام مي شود. در دهه هاي قبل زير چارچوب در نيز به عنوان مكاني مناسب براي پناه گيري معرفي مي شد، ولي در حال حاضر به دليل عدم رعايت اتصال مناسب چارچوب در به ديوار، اين مكان از فهرست مكان هاي مناسب حذف براي فضاهاي بيرون نيز، دور شدن از مكان هاي DCH شده است. روش خطرناك مانند ديوار ساختمان ها و تيرهاي چراغ برق را توصيه مي كند.

در سال 2004، داگلاس كاپ، يكي از افرادي كه در تيم هاي امداد و نجات آمريكا سابقه ي زيادي دارد، روشي ديگر به نام «مثلث حيات »  را  پيشنهاد كرد. در اين روش توصيه شده است افراد به جاي پناه گيري زير ميز، در كنار اجسام سخت و با تراكم پذيري پايين، مانند يخچال پناه بگيرند اين توصيه بنابر مشاهداتي كه وي بعد از چند زلزله داشته، .[Copp, 2004] پيشنهاد شده است. او معتقد است، هنگامي كه ساختمان خراب مي شود، مي توان انتظار داشت كه كنار اجسام سخت مثلثي خالي به وجود آيد كه از فرد در مقابل ريزش سقف محافظت كند. اما آيا اين نتيجه در زلزل ههاي واقعي نيز قابل حصول است؟ در سا لهاي  2004 و 2005 مطالعه ي ديگري روي زلزله ي « ازميت »  (Petal, 2004)  انجام شد كه مشخص كرد، در اين زلزله نيز روش مثلث حيات آ نطور كه به نظر ميرسيد ،  روش بهتري نميتوانست در مقابل روش DCH  باشد.

به طور كلي ميتوان گفت توصيه هاي مثلث حيات تنها زماني بهتر از DCH است كه فرد داخل ساختماني قرار گرفته باشد كه سقف  يكپارچه (معمولاً سق فهاي بتني) داشته باشد. فرض اين روش آن است كه سقف به صورت يكپارچه فرو ميريزد. در ساختما نهايي كه سقف از نوع بتني و يكپارچه نيست (مانند اكثر ساختما نهاي ايران) و سقف به صورت آواري ازآجرها و بلوکها فروميريزد، امكان ايجاد فضاي خالي در كنار اجسام سخت بسيار كم ميشود. طبق اين مطالعه، براي كشوري مانند تركيه كه شرايطي تقريباً مشابه ايران دارد، همچنان روش DCH  بسيار بهتر از مثلث حيات ميتواند افراد را نجات دهد.

اما واقعاً در زلزله، چند درصد ساختما نها به طور كامل خراب ميشوند ؟ وقتي سخن از زلزله به ميان م يآيد، در ذهن اكثر ما، به صورت ناخودآگاه تصويري از ساختما نهاي تبديل به ويرانه شده ي زلزله هاي بزرگي چون زلزله ي بم و منجيل نقش میبندد؛ اما چند درصد از ساختما نها در اثر زلزله به طور كامل تخريب ميشوند؟ چند درصد از زلزله هايي كه ما احساس ميكنيم و ممكن است در اثر آن عكس العمل خطرناكي انجام دهيم، زلزله هايي هستند كه موجب خرابي سقف ميشوند؟

 بسياري از زلزله ها موجب تخريب سقف نميشوند. مجدداً به آمار زلزله هايي كه با بزرگي هايي متفاوت در ايران رخ

ميدهند، در ابتداي اين مقاله توجه فرماييد.

با توجه به موارد فوق، روش مثلث حيات تنها براي كساني ميتواند بهترعمل كند كه اولاً در ساختماني با سقف بتني حضور داشته باشند، ثانياً يك زلزل هي بزرگ را تجربه كنند و ثالثاً در منطق هاي قرار گرفته باشند كه شدت زلزله آ نقدر بالا باشد كه سقف ساختمان فرو بريزد. وجود اين سه شرط با هم براي مناسب بودن اين روش الزامي است.

نسبت تعداد افرادي كه در اماكني با سه شرط فوق زندگي ميكنند،نسبت به سایر افرادی که رعایت توصیه های DCH برايشان بهتر از توصي ههاي مثلث حيات است،   چه قدر است؟

مطالعه اي جديد روي اين مبحث شده است(Mahdavifar et al, 2010)  كه نشان ميدهد اين نسبت براي ايران رقم خیره کننده   1 بر 12هزار است؛ يعني در مقابل هر نفر كه روش مثلث حيات براي آ نها مفيدتر  12هزار نفر قرار دارند كه توصیه های DCH برای آنها مفیدتر است و روش مثلث حیات می تواند خطرناک باشد.

نتيجه گيري

روش DCH  روشي است كه فرد را در برابر اقدام نامناسب هنگام زلزله و آسيبهاي ناشي از برخورد اجسام با فرد تا حد زيادي محافظت می کند. هي چكدام از رو شهاي DCH و مثلث حيات براي زماني كه سقف ساختما نها معمولي فرو ميريزد، نميتواند روشي نجات دهنده باشد.

. روش مثلث حيات فقط براي عده ي معدودي كه در ساختما نهايي با سقف يكپارچه زندگي ميكنند، ميتواند احتمال نجات را بالا ببرد. براي همين تعداد نيز اجراي توصيه هاي مثلث حيات با مشكلات عديده اي روبه رو است، از جمله اينكه:

1. تعداد كمي از اجسام وجود دارند كه داراي تراكم پذيري كم هستند.لذا احتمال اينكه فرد بتواند هنگام زلزله خود را به آنها برساند، ضعيف است. در صورتي كه در روش DCH احتمال وجود يكي از محلهاي مناسب مانند گوشه و كنار ديوار داخلي و ميز بسيار بيشتر است.

2. مشخص نيست مثلث حيات در كدام سوي جسم سخت تشكيل مي شود. فرد ممكن است در يك سوي جسم مانند يخچال پناه بگيرد، ولي مثلث حيات در سمت ديگر تشكيل شود. از طرف ديگر، احتمال سقوط اين اجسام روي فرد بسيار زياد است.

3. در نهايت اينكه هيچكس نمي تواند پيش بيني كند زلزله اي كه در حال رخ دادن است، قرار است سقف را خراب كند يا خير. بنابراين بهتر است كه با توجه به نسبت 1 بر 12 هزار كه در بالا ذكر شد، سعي كنيم به روش DCH  خود را در مقابل اجسامي مانند شيشه هاي خرد شده و اجسام سقوط كننده كه مي توانند براي ما مرگبار باشند، محافظت كنيم.

مجموع هي دلايل فوق موجب مي شود كه روش DCH همانند ساير كشورها (فيليپين، ژاپن، آمريكا، كره و...) به عنوان روش بهينه ي پنا هگيري شناخته شود و همانند سابق آموزش و توصيه گردد.

پى نوشت:

1. Douglas Copp

منابع

1. http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=

100937309264

2. Copp, D. 2004. “The Triangle of Life, Protecting

You from Duck and Cover”, The American Rescue Team

International Website: http://96.30.176.4/arti/dc/toflc.pdf.

3. Lopes, R. 2004. American Red Cross Response to

Triangle of Life” by Doug Copp., http://www2.bpaonline.org/

Emergencyprep/arc-on-doug-copp.html.

4. Petal, M. 2004. “Douglas Copp- Worse than Urban

Legend: Dangerous Advice! And Now for Some Good Advice

for Earthquake Safety”, Kandilli Observatory and Earthquake

Research Inst., Disaster Preparedness Education Program.

5. Petal, M. 2005. “The Need for An Evidence-Basis

for Earthquake Survival Tips”. Earthquake Country Alliance

Website:

http://www.earthquakecountry.info/dropcoverholdon/

Petal_Rejoinder_to_Copp_0906.pdf

6. Mahdavifar, M., Izadkhah, Y.O., Heshmati, V. 2010.

Appropriate and Correct Reactions during Earthquakes:

Drop, Cover and Hold on” or “Triangle of Life”; Journal of

Seismology and Earthquake Engineering Vol. 11, No. 1 (in

press).

منبع: مجله رشد آموزش جغرافیا- دوره بیست و پنجم- شماره 1- پاییز 1389

(با تشکر از خواننده گرامی که آدرس این مطلب را در اختیار آینانیوز قرار دادند)

کد: 1471019
گروه: اجتماعی, حوادث, مقالات, اخبار مهم
TAGS : زلزله،زلزله آذربایجان،مثلث حیات،ایمن ماندن از خطرا

مطالب مرتبط :

امتیاز بندی

نظرات

# ارسال کننده: ندا عبدی
   تاریخ ارسال:2012/08/20
مثلث حیاط تو کشوری مثل ایران که سقف بیشتر خونه هاش از آجره جواب نمیده که

اصلا نیازی به این همه بحث عملی نداشت

فقط کافیه یه آجر از سقف جدا شه بیفته تو سرت

در اکثر نقاط ایران (با هزاران افسوس عرض می کنم) در هنگام زلزله بیشتر مردم محکوم به مرگ هستن

خدا به دادمون برسه :(

# ارسال کننده: مریم علیپور
   تاریخ ارسال:2012/09/05
خوب بود با تشکراز شما آینانیوز

# ارسال کننده: fattahi
   تاریخ ارسال:2012/09/06
با تشکر . امید وارم این چنین مطالب مفید علمی را بیشتر در وب سایت تان قرار دهید

# ارسال کننده: پریناز میرزایی
   تاریخ ارسال:2012/10/09
باسلام به نظر من درشهرهای بزرگ که دیگه الان اکثرخانه ها بتونی هستند باید این آموزش داده بشه ویا حداقل اطلاع رسانی بشه تا مردم با توجه به وضعیت خانه خودتصمیم درست بگیرند چون اکثرمردم دراین موردهیچ اطلاعی ندارند
ارسال نظر:

نام و نام خانوادگی (الزامی)

Email (not required)

وب سایت

Enter the code shown above:

  

  جستجو در اخبار   

Copyright 2015 www.ainanews.com