رستگار/ بالاخره نیروی انتظامی دو شب پیش دست به کار شد و بساط بازارهای خیابانی را برچید.

برخورد نیروی انتظامی البته پاک کردن صورت مسئله بود مسئله ای که ریشه در رفتارها جامعه شناختی مردم ارومیه داشت و مدتها بود که با رونق خاصی دنبال می شد.

مدتی بود که بدعتی از دستفروشی خیابانی شبانگاهی در گوشه و کنار شهر ارومیه به راه افتاده و روز به روز با شدت بیشتری پیگیری میشد.

قضیه از این قرار بود که از حدود یکسال قبل عده ای فروشنده در هر صنف و با هرکالایی که دم دستشان می رسید در یکی از خیابانهای نه چندان شلوغ و پر رفت و آمد آنهم بصورت شبانگاهی و البته در ساعتهای معمولا بعد از نصف شب اقدام به پهن کردن کالاهای عمدتا چینی و درجه چندم و ارزان قیمت خود بر سر رفت و آمد مردم می کردند و این روال تا آنجایی پیش رفت که بازارهای شام اجناس چینی به یکی از عادات روزمره مردم ارومیه تبدیل شد.

پیشینه

این قبیل داد وستد البته منحصر به این چند ماه اخیر نیست و با نگاهی به گذشته می توان به خوبی ردپای آنرا در دستفروشی های اواخر سال خیابانهای پرترددی چون خیام جنوبی و شمالی یافت.

فروشندگان فروشگاههای بزرگ ومعروف این خیابانها و بازارها و پاساژهای شیک خیابان امام و نواحی اطراف برای آنکه از شر یکسری اجناس مستعمل و درجه چندم خود که هم فضای مغازه ها را اشغال می کرد و هم نگه داشتن شان سود چندانی برایشان نداشت خلاص شوند از کانال گروهها و افراد بخصوصی در حراجی های ورودی خیابانهای خیام جنوبی و راسته غلام خان پهن می کردند و با عنوان اجناس ارزان در ساعتهای تاریک شب مشتریهای فراوانی را گرد خود جمع می کردند.

به دنبال ایجاد مشکلاتی چند از ناحیه این قبیل داد و ستد از جمله مشکل در عبور و مرور و گلایه ها و اعتراضات برخی صنوف بساط این بازارهای شامگاهی به مناطق کم تردد تر و حاشیه تر از مرکز شهر سوق پیدا کرد.

در ابتدا فلکه های خیرین و ورزش و امام علی(ع) محل تجمع بود و معمولا ساعات بعد از نصف شب برای شروع کار در نظر گرفته می شد اما رفته رفته کار این کاسبی ها گرفت و روال کاری شان تغییر کرد.

دلیل استقبال

مردم ارومیه بموجب یک اصل جامعه شناختی و روانشناسانه علاقه عجیبی به این نوع سوادگری دارند چرا که هرآنچه که نام آن ارزان نهاده شود ولو با کیفیت نازل و قیمت غیرواقعی مورد اقبال مردم هست بویژه آنکه این سوداگری از ویترین به زمین نزول کند که نور علی نور است! در اینکه چرا ارومیه ای ها علاقه عجیبی به خرید جنس از روی زمین به جای ویترین دارند و چرا بازارهایی نظیر تاناکورا ودست فروشان دوره گرد درآمدی بمراتب بهتر از فروشگاههای لوکس وباکلاس با کمترین تفاوت قیمت دارند هنوز اختلاف نظر زیاد است و کسی به درستی پاسخ آنرا نمی داند!

چرا شب؟

شاید دلیل اصلی پهن شدن بساط بازارهایی از این دست در خیابانها و میادین ارومیه فرار از دست قانون و ماموران سد معبر و از این دست باشد اما آیا این پاسخ قانع کننده ای به نظر می آید؟ یا نمی شود اندکی سوء ظن داشت نسبت به کیفیت اجناسی که در روشنایی روز بهتر می توان سالم و مستعمل بودنشان را تشخیص داد؟ در اینکه این قبیل فروشندگان نقاط دور از مرکز و حاشیه ای شهر و البته اوقات تاریک و دیروقت از شبانه روز را برای فعالیتشان انتخاب می کنند نیز از جمله اسراری است که رازگشایی نشده!

چرارزان؟

مهمترین دلیل ارزان قیمت بودن اجناس عرضه شده در فروشگاههای شامگاهی شاید چینی بودنشان باشد. بسیار اتفاق افتاده که مردم پیراهن، تی شرت یا حتی ظروفی را با یک سوم قیمت آن در بازار خریداری کرده اند.

اما دلیل دیگر این ارزانی برمی گردد به مبداء خروجی اجناس. بسیاری از این کالاها از فروشگاههایی خارج می شوند که یا ورشکسته اند یا در حال تغییر شغل و برای همین داشته ها و نداشته هایشان را بواسطه و بصورت فله ای در اختیار این دست فروشها می گذارند.

صحیح یا غلط؟

البته وجود چنین بازارهایی در نوع خود میتواند تبعات مثبت و منفی ای نیز بهمراه داشته باشد. تبعات مثبت آنرا میتوان به اشتغال زایی، درآمدافزایی، گرایش مردم به خریدهای ارزان، ایجاد رقابت برای پایین آمدن قیمت و در کل رونق اقتصادی عده ای از طبقه متوسط و پایین تر جامعه دانست. اما در سویی دیگر رکود بازارهای رسمی و پروانه دار شهر، ترویج فرهنگ بونجول گرایی و توجه به اجناس صرفا ارزان قیمت با کیفیتی پایین و گرایش کسبه به این قبیل سوداگری کم دردسر و البته سودآور دانست.

در کل با وجودیکه چند روزی بود که خیابانهای اصلی شهر نیز شاهد برپایی چنین بازارهایی البته با تجهیز امکاناتی از قبیل نور و آویز و قفسه و ... بود دستگاههای مسئول اقدام به برچیدن آن نمودند اما همچنان فرهنگ دستفروش پروری در این شهر به قوت خود باقی و بازار این افراد در هر کجا که بخواهند زین پس برپا کنند پررونق و شلوغ خواهد بود و بایر چاره ای اساسی برای فرهنگ مردم کرد.